فصل در عصبيت‌هاى اهل علم است يكى از عصبيت‌هاى جاهليت ايستادگى در مطالب علميه است و حمايت كردن از حرفى است كه از خودش يا معلمش يا شيخش صادر شده ، نه براى اظهار حق و ابطال باطل . معلوم است اين عصبيت از جهاتى زشت‌تر و از حيثياتى نارواتر است از ساير عصبيت‌ها : يكى از جهت متعصّب ؛ زيرا كه اهل علم ، كه بايد مربى بنى نوع بشر باشد و شاخهء شجرهء نبوت و ولايت است و به وخامت امور مطّلع و عواقب اخلاق فاسده را مىداند ، اگر خداى نخواسته خود عصبيت جاهليت داشته باشد و متصف به صفات رذيلهء شيطانيه باشد ، حجت بر او تمام‌تر و مورد مؤاخذه بيشتر واقع گردد . كسى كه خود را معرفى كند به اين‌كه چراغ هدايت مردم و شمع محفل انس و راهنماى سعادت و معرِّف طرق آخرت است ، اگر خداى نخواسته عامل به قول خود نباشد و باطنش با ظاهر مخالف باشد ، در زمرهء اهل ريا و نفاق به حساب آيد و از علماى سوء و عالم بلاعمل است كه جزاى آن بزرگ‌تر و عذاب آن اليم‌تر است ؛ و مثل آنها را در قرآن كريم ذكر فرموده : بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ « 1 » . پس ، بر اهل علم خيلى لازم است كه اين مقامات را حفظ كنند و خود را كاملًا از اين مفاسد پاك كنند تا هم اصلاح آنها شود و هم اصلاح جامعه را كرده وعظ آنها مؤثر گردد و پند آنها در قلوب موقعيت پيدا كند . فسادِ عالِم موجب فساد امت شود ، و معلوم است فسادى كه مادهء فسادهاى ديگر شود و خطيئه‌اى كه خطيئات ديگر زايد ، بالاتر و بزرگ‌تر است پيش ولىّ النعم از فساد جزئى غير متعدى .

--> ( 1 ) - « چه بد است مثل گروهى كه آيات خدا را دروغ پنداشتند و خداوند گروه ستمگران را راهنمايى نخواهد كرد » . ( الجمعة ( 62 ) : 5 )